Onze visie op het nieuws: is dit dan objectieve journalistiek? (Op1 d.d. 12/7/2020)

Vanaf minuut 25 werd er gesproken over het aantal beschikbare IC-bedden. Op 26 maart deed minister De Jonge tijdens de persconferentie live de toezegging dat er per 1 april 1600 bedden beschikbaar zouden zijn. De Jonge verwees naar een gesprek dat Minister Martin van Rijn had gehad met Diederik Gommers, waarin Gommers deze toezegging had gedaan. Later heeft Gommers in een interview in de Volkskrant aangegeven dat hij totaal verrast was door de vraag. Ook gaf hij aan dat hij die toezegging niet kon doen omdat hij dat eenvoudigweg niet wist. En omdat hij daar geen invloed op had. Maar hij voelde zich min of meer onder druk gezet om tot een antwoord te komen.

Ekiz: hij (Gommers) was wel meegenomen over iets wat hij niet kon beloven.

Pauw: je kunt ook denken, Hugo de Jonge heeft de kamer vals voorgelicht.

Rutte: nee joh, echt niet.

Ekiz: u zegt, dat betekent dat de kamer vals is voorgelicht.

Rutte (onderbreekt): nee, dat zei Jeroen.

Ekiz: oh sorry.

Ekiz: als ik het breder trek, Renske Leijten en Pieter Omtzigt spraken hier enige tijd geleden over zwijgcultuur. Een zwijgcultuur die tot aan premier Rutte gaat. Ik moest daar wel aan denken. Want hier gaat het wel over het niet volledig informeren van de Kamer.

Rutte: dat is echt onzin.

Ekiz: maar u zegt dat mevrouw Leijten onzin praat?

Rutte: nee, ik vind de suggestie die u uit onzin.

Ekiz: maar u brengt het dat de heer Gommers dit met liefde heeft gedaan, maar in de Volkskrant geeft hij toch echt aan dat hij dit niet wilde zeggen.

Rutte: maar dan had hij dat niet moeten doen. Maar er is geen sprake van een zwijgcultuur.

Ekiz: maar wel verkeerd informeren van de Kamer.

Rutte: nee.

In het (ruim 1 uur durende) interview zijn meer momenten waarin wij onze wenkbrauwen fronsen bij de manier waarop Ekiz vragen stelt. Kijk bijvoorbeeld eens naar het fragment waarin gevraagd wordt of Rutte tijdig geïnformeerd was bij het begin van de crisis (circa 9 minuten na de start van het interview).

Maar ook na circa 1 uur en 4 minuten waarin de vrijblijvendheid van de maatregelen het onderwerp van gesprek is. Ekiz is meer bezig met het geven van een boost aan haar eigen carrière dan dat zij de kijkers de mogelijkheid biedt inzicht te krijgen in het proces van de afgelopen maanden.

Link naar het interview: https://www.npostart.nl/op1/12-07-2020/POW_04767985

#MarkRutte #FidanEkiz #Op1 #slechtejournalistiek #StichtingCommunicatie #suggestievevragen

 

 

 

 

 

 


Onze visie op het nieuws: interview Hoekstra 16/5/2020

Op de foto die bij het uitgewerkte interview is geplaatst zien we minister Hoekstra vol in beeld. Poserend voor een gesloten terras van een café in Den Haag zien we hem in een krachtige pose. Hij staat daar alsof hij wil uitstralen dat hij ‘in charge’ is en dat hij de huidige situatie onder controle heeft. Zijn armen hangen relaxed, zijn schouders naar achter en met zijn benen iets uit elkaar, kijkt hij, ook met z’n lichaam, recht naar de camera. Alsof het beeld moet uitstralen dat hij de regie heeft. En natuurlijk kun je aanleren hoe je met non-verbale communicatie een krachtige eerste indruk maakt maar uiteindelijk zijn velen van ons daarna niet in staat om met onze verbale communicatie dat beeld bij de toehoorder in stand te houden.

Minister Hoekstra is echter één van de uitzonderingen. Hij weet lastige vragen van de journalisten ogenschijnlijk handig te pareren door een enkele keer (bewust?) inhoudelijk antwoord te geven maar in bedreigende situaties lijkt hij razendsnel te kunnen inschatten dat het waarschijnlijk handiger is om dan geen (inhoudelijk) antwoord te geven op de vraag.

Het gesprek begint met de vraag: “Betekent de corona crisis ook een ramp voor de schatkist?”. In het antwoord dat Hoekstra geeft gaat hij met alleen de eerste zin in op de vraag (“Het is volstrekt ongekend".) om vervolgens vooral zijn zorgen uit te spreken over de gevolgen voor de samenleving en de economie. Op deze manier krijgen wij als lezer meteen het beeld dat we te maken hebben met een minister die niet alleen zijn inhoudelijke taak wil vervullen maar daarnaast ook (net als de meeste mensen) bezig is met de gevolgen van deze crisis in bredere zin. Hiermee creëert hij verbinding met de ‘gewone man’ en dat wekt doorgaans sympathie op. Misschien waren de interviewers ook wel onder de indruk van deze zelfverzekerd ogende maar vooral aimabele man?

In totaal worden hem in dit gesprek 24 vragen gesteld, waarvan er (maar liefst) 19 gesloten zijn en 5 open. 2 van die open vragen worden echter direct opgevolgd met een gesloten vraag (bijvoorbeeld: “U wilt dus geen belastingverhoging. Eerder zei u datzelfde over bezuinigen. Wat dan wel? Kan economische groei het complete corona bedrag bijeen sprokkelen?”). Door de open vraag direct op te volgen met een gesloten vraag maken de interviewers het de minister wel erg makkelijk om te antwoorden. Hij reageert dan ook met de zin: “Op termijn zeker” om daarna in zijn antwoord het proces te beschrijven. Helaas wordt deze zin daarna niet verder uitgediept.

Het procesmatig antwoorden in plaats van inhoudelijk is één van de belangrijkste kenmerken van metataal. Wanneer je deze techniek beheerst (en Wopke Hoekstra beheerst dat uitstekend 😉) leg je de aandacht in de buitenwereld, terwijl je met een inhoudelijk antwoord de aandacht naar jezelf trekt. En dat laatste wil je als geïnterviewde natuurlijk niet wanneer je uitleg geeft over een beslissing of soms zelfs verantwoording voor iets moeten afleggen.

Het geven van een procesmatig antwoord doet Hoekstra zeker op 9 vragen die hem gesteld zijn. Het valt op dat hij dat vooral doet wanneer hem gevraagd wordt om aan te geven hoe hij bepaalde situaties in de toekomst ziet.

Op vragen als “Wat kan uw CDA opstellen tegen een premier en verondersteld VVD-lijsttrekker die het – volgens u – uitstekend doet?” of “Vooralsnog mist het CDA een duidelijke leider. Dat lijkt ook een rol te spelen bij de ontstane commotie in uw partij over de Brabantse coalitie met Forum voor Democratie. Ziet u het CDA in een kabinet samenwerken met die partij?” en “Tot slot, als minister bent u ook aandeelhouder van Air France-KLM. Is met de toegezegde steun de ellende voorbij voor de luchtvaartmaatschappij?” kan Hoekstra eenvoudig aangeven dat hij geen glazen bol heeft waarmee hij de toekomst kan voorspellen. Uiteraard zegt hij dit niet letterlijk maar wel tussen de regels door, verpakt in het beschrijven van een proces!

Het zenden van informatie tussen de regels door (oftewel een 2e-lijns boodschap) gebeurt in ieder gesprek, elke dag en overal. Tot zover niets bijzonders. Maar in sommige gevallen geeft die impliciete boodschap een inkijk in de persoonlijke mening en opvatting van de spreker.

In dit interview vindt dat meerdere malen plaats, zowel bij de vragenstellers als bij de geïnterviewde.

Een mooi voorbeeld van een boodschap op de 2e lijn geeft Hoekstra in zijn antwoord op de vraag “Is het ook verstandig als Nederlanders nu gaan sparen?” Uit zijn antwoord denken wij op te maken dat hij dat geen goed idee vindt, de economie moet immers weer groeien en dat gebeurt onder andere door met z’n allen geld uit te geven. Maar ja, zeg dat maar eens tegen iemand die twijfelt of zijn baan nog wel behouden blijft!

Minister Hoekstra heeft daar een oplossing voor. Hij beantwoordt de vraag waarbij we het ‘échte’ antwoord tussen de regels door moeten lezen:

“Eehhhm. Ik denk dat het goed nieuws is dat veel mensen behoud van inkomen hebben, gezien deze lastige fase. Ik kan niet bij mensen in de portemonnee kijken, maar ik hoop dat ze ook weer naar de kapper gaan. En vanaf 1 juni naar restaurants en straks wel in eigen land op vakantie gaan. Het steunpakket is ook bedoeld om met elkaar vertrouwen te houden in een goede economische uitkomst.”

Ondanks de niet al te scherpe vragen die hem in dit interview worden gesteld geeft de minister wel een aantal interessante antwoorden waar volgens ons veel meer op kon worden doorgevraagd. Omdat dit niet is gedaan zijn we inhoudelijk niet veel wijzer geworden. Nou ja 1 dingetje dan: premier Rutte doet het volgens hem “uitstekend”. En juist op die vraag had hij goed kunnen aangeven hoe alle ministers, inclusief de premier, in zijn beleving samenwerken en gezamenlijk optrekken om ons land door deze crisis te loodsen. Daardoor had deze minister zijn pose op de foto inhoudelijk nog meer gestalte kunnen geven.
Maar het is wel een ‘veilig’ antwoord. Hij toont daarmee zijn onvoorwaardelijk vertrouwen in de premier en had hij op deze vraag met metacommunicatie geantwoord, dan waren de rapen gaar geweest!

Hierbij de link naar het (premium) artikel:

https://www.telegraaf.nl/nieuws/1169482433/hoekstra-overgrote-deel-van-de-banen-blijft-behouden

 


Data open training Interview- en selectietechnieken

1e dag: wo 04/11/2020
2e dag: wo 18/11/2020
3e dag: wo 02/12/2020
4e dag: wo 16/12/2020

(De kosten voor deelname aan deze training bedragen € 1.980,00 exclusief btw.)


Data open training Psychologie van de Beïnvloeding

1e dag: ma 02/11/2020
2e dag: ma 16/11/2020
3e dag: ma 30/11/2020
4e dag: di 15/12/2020
5e dag: ma 18/01/2021

(De kosten voor deelname aan deze training bedragen € 2.385,00 exclusief btw.)


Online ontwikkel mogelijkheden

Onze diensten zijn ook online beschikbaar. Neem gerust contact op om de mogelijkheden te bespreken.


Onze visie op het nieuws: persconferentie Rutte 6/5/2020

Persconferentie Rutte 6 mei 2020: wat doet hij toch precies?

Gisterenavond om 19.00 uur zat een groot deel van Nederland voor de buis. De persconferentie van premier Rutte en minister De Jonge. De persconferentie start met een monoloog van beide heren waarin zij het een en ander toelichten, waarna de verschillende journalisten de mogelijkheid krijgen vragen te stellen.

Wij hebben ons vooral beperkt tot het tweede gedeelte (vraag & antwoord).

Als communicatietrainers hebben wij eerst gelet op de vragen die de diverse journalisten hebben gesteld. Daarbij was het geen verrassing dat het merendeel van de vragen (wanneer je het puur technisch bekijkt) niet tot de open categorie behoort. Zo worden er veel gesloten vragen gesteld (kunnen we zeggen dat Nederland uit de intelligente lockdown gaat?) en vragen die al vrij sturend beginnen (maar hadden we dat niet al eerder moeten doen?). Er worden vragen gesteld die bijna retorisch van aard zijn (mondkapjes in het openbaar vervoer zijn vanaf 1 juni verplicht, wordt daar ook op gehandhaafd?) en meerdere vragen tegelijkertijd (kunt u daar iets over vertellen?, mogen we het vliegtuig weer pakken?, hoe zit dat?).

Maar ook hier zie je (zoals dat bij talkshows ook vaak het geval is), wanneer mensen bereid zijn informatie te geven dan maakt het niet zo veel uit wat de kwaliteit van de vraag is. De informatie wordt toch wel gegeven.

Gevoelsmatig heeft de boodschap van Rutte meer impact dan die van De Jonge. Dat ligt niet aan de welsprekendheid want beide heren scoren daar uitstekend op. Het heeft ook niet te maken met non-verbale uitingen, want er is toch weinig aan te merken op de uitstraling van beide politici. Chapeau! Want na zoveel maanden roofbouw plegen op jezelf (tenminste, die aanname lijkt gerechtvaardigd), ogen ze fris en energiek. Zou het dan toch te maken hebben met iets anders?

Wanneer je de antwoorden van De Jonge bekijkt, dan geeft hij keurige politieke antwoorden. Hij beschrijft processen, de zorgen die hij heeft en de argumenten die het uitgangspunt vormden voor de versoepeling van de maatregelen. Rutte doet in feite hetzelfde. Maar Rutte voegt regelmatig iets toe over zichzelf. Het zijn toevoegingen die het gevoel geven dat hij niet enkel de premier en politicus is, maar ook een burger die onderdeel is van ‘de normale’ samenleving.  Uitspraken als: ‘in mijn supermarkt zie ik dat het veel beter gaat’. Ten aanzien van sportscholen: ‘persoonlijk baal ik er ook zeer van want u weet: wij met het kabinet sporten ook graag een paar keer per week. Dat is nou een punt wat ik heb, maar goed. Dat mag verder niet meespelen’. Of: ‘ik heb het zelf ook een paar keer meegemaakt, dat je met je winkelwagentje even in de rij staat’. Ten aanzien van de kerkdienst: ‘ik moet hier, zelf gelovige zijnde, een ongemakkelijk punt neerleggen’. Het zijn toevoegingen die Rutte tot ‘een van ons’ maakt.

Daarnaast is nog iets opgevallen tijdens de persconferentie. Rutte heeft in totaal 27 vragen gekregen en De Jonge totaal 12. Rutte heeft 3435 woorden nodig gehad om de vragen te beantwoorden. De Jonge maakte gebruik van 2972 woorden. Als je dit omrekent heeft Rutte gemiddeld 127 woorden nodig gehad om de vraag te beantwoorden en De Jonge had 248 woorden nodig (bijna het dubbele!). Nu kan het zo zijn dat Rutte relatief veel makkelijke vragen kreeg, maar dat valt te betwijfelen. Ook hier geldt: hoe korter en krachtiger de boodschap, des te groter is de impact.

Tot slot: de transcriptie (de letterlijke weergave van hetgeen is gezegd) van alle persconferenties staat een dag later op internet. Mocht je belangstelling hebben voor deze specifieke persconferentie:

https://www.rijksoverheid.nl/regering/bewindspersonen/mark-rutte/documenten/mediateksten/2020/05/06/letterlijke-tekst-persconferentie-minister-president-rutte-en-minister-de-jonge-na-afloop-van-crisisberaad-kabinet